به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، پنلهای تخصصی در نوبت عصر نخستین روز همایش «امت تمدن در قرآن» ۲۴ دیماه بهطور همزمان در چهار سالن جلسات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و دانشگاه باقرالعلوم(ع) برگزار شد.
پنل اول این همایش با عنوان «بنیانهای مفهومی و مبانی نظری» با مدیریت شریف لکزایی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی میزبان ارائه ۶ مقاله با عناوین بازخوانی اندیشه تمدنی _ قرآنی شیخ شامل باغستانی به نویسندگی سیدابراهیم معصومی، تمدن قرآنی از منظر سعید نورسی به نویسندگی رسول نوروزی فیروز، قرآن و مسیر تمدنسازی اسلامی از نگاه رهبر انقلاب به نویسندگی مصطفی جمالی، وجوه تمدنی قرآن کریم به نویسندگی حجتالاسلام شمسالله مریجی، سنت اجتماعی اسلام به نویسندگی احمدرضا یزدانیمقدم و تمدنسازی اسلامی؛ دیدگاه امام موسی صدر به نویسندگی شریف لکزایی بود.
در پنل دوم این همایش با عنوان «روششناسی فهم و تفسیر تمدنی» با مدیریت حجتالاسلام والمسلمین محسن الویری، ۵ مقاله با عناوین درآمدی بر رهیافت تمدنی در روش تفسیر قرآن به نویسندگی حجتالاسلام والمسلمین محمدعلی میرزایی، تمدنسازی از منظر قرآن؛ مسئلهای ناظر به موضوع یا محمول به نویسندگی محسن ابراهیمی، درآمدی بر نظریه فهم تمدنی قرآن به نویسندگی حججاسلام حبیبالله بابایی و محسن الویری، ۱۰ مسئله علمی خوانش تمدنی قرآن به نویسندگی حجتالاسلام والمسلمین سعید بهمنی و چگونگی مطالعات میانرشتهای در قرآن؛ چالشها و بایستهها به نویسندگی حجتالاسلام والمسلمین سیدعلینقی ایازی ارائه شد.
مفاهیم قرآنی صرفا انتزاعی نیستند
حجتالاسلام سیدعلینقی ایازی مؤلف مقاله «چگونگی مطالعات میانرشتهای در قرآن؛ چالشها و بایستهها» بیان کرد: مفاهیم قرآنی، صرفا ارزشهای انتزاعی نیستند بلکه دارای منطق عملیاتی برای تأثیرگذاری بر نهادهایی چون خانواده است.
وی ضمن بیان هدف این مقاله افزود: مقصود این است که فرهنگسازی کنش حمایتی را ساختارمند کنیم و با مدد از روشهایی که در علوم انسانی وجود دارد، به این مهم بپردازیم؛ ناوبری هوشمندانه میان اصالت متن و کارآمدی متن یکی دیگر از مکانیسمهای این مقاله است.
استاد حوزه با اشاره به آفات روش معرفی شده در مقاله خویش گفت: عدم توجه به اعتبارسنجی و دقت در مراحل سهگانه معرفی شده در مقاله، علمزدگی و تحمیل آرای سکولار بر متن مقدس(قرآن) است. راه حل پیشنهادی حفظ اصالت اصول تفسیری و در عین حال، استفاده از علوم انسانی به عنوان یک عدسی اکتشافی است نه یک قالب ایدئولوژی.
حجتالاسلام ایازی تصریح کرد: بنابراین هدف صرفا یافتن معادلهای دقیق برای مفاهیم جامعهشناختی نیست بلکه هدف کشف لایههای عمیقتر معنایی است که ممکن است در خوانش سطحی مغفول بماند.
در پنل سوم این همایش با عنوان «مسئلههای تمدنی» با مدیریت زهرا روحالهی امیری، چهار مقاله با عناوین شناسایی الزامات تحقق امت واحده قرآنی عصر دیجیتال به نویسندگی وحید شریفی، تضاد امت و ملت؛ تأملی در یکی از چالشهای جدی پیشروی تحقق تمدن اسلامی به نویسندگی حجتالاسلام والمسلمین سوزنچی، بررسی مفهوم نعمت در قرآن بهمثابه عنصری تمدنی به نویسندگی فاطمه ساعدی و تحلیل تمدنی هویت زن در گفتمان پاکدامنی و عفاف در قرآن و نقش آن در پایداری و تحول اجتماعی به نویسندگی زهرا روحالهی امیری و سیدمهدی حسینی ارائه میشود.
تضاد امت و ملت؛ چالش امت اسلامی
حجتالاسلام والمسلمین حسین سوزنچی، مؤلف مقاله «تضاد امت و ملت؛ تاملی در یکی از چالشهای جدی پیشروی تحقق امت اسلامی» با اشاره به گامهای برداشته شده برای غلبه بر چالشهای وجود تضاد بین امت و ملت گفت: گام اول در ایران، جریان ملی_مذهبیها شامل مصدق و آیتالله کاشانی بودند که این دو گروه تلاش داشتند با هم به صورت متحد یک کار را پیش ببرند و نتیجه آن، سریعا به بنبست خوردند. گام دوم به لحاظ نظری، کار آیتالله مطهری در خدمات متقابل اسلام و ایران بود.
وی افزود: در اوایل انقلاب نیز برگزاری رفراندوم توسط امام خمینی(ره) یکی از طرق چیره شدن بر چالشهای تضاد امت و ملت بود.
حجتالاسلام سوزنچی در پایان گفت: بنابراین، مادامی که حکومت در تصمیمگیریها مردم را در اولویت خود قرار ندهد، حکومت دینی نیست زیرا در سیره پیامبر و امیرالمؤمنین علی(ع) نیز شاهد تأثیرگذاری مردم در تصمیمگیریها بودهایم.
پنل چهارم با عنوان «نظم تمدنی» با مدیریت عبدالمجید مبلغی با چهار مقاله جامعه ولایی و نظم امتمحور(نسبت امت اسلامی و جامعه ولایی در الگوی نظم جهانی اسلام) به نویسندگی مجتبی عبدخدایی، بررسی زمان تحقق آرمان تمدنی وحدت ادیان از منظر مفسران با تأکید بر آیه ۲۱۳ سوره بقره به نویسندگی حسن نقیزاده و مهدی ایرانمنش، آموزه قرآنی امت واحده در فرایند تمدنی بر مبنای آیه ۲۱۳ سوره بقره به نویسندگی حجتالاسلام علی بیات و بنیانهای وحدت در کثرت تمدنی و پیامدهای جامعهشناختی آن به نویسندگی سیدمحسن میرسندسی برگزار شد.
امت واحده در جامعهشناسی تمدنی
سیدمحسن میرسندسی، مؤلف مقاله «بنیانهای وحدت در کثرت تمدنی و پیامدهای جامعهشناختی آن» با طرح مسئله امت واحده در جامعهشناسی تمدنی گفت: امت واحده در قرآن مفهومی بنیادین برای نظم اجتماعی و تمدنی است. این مفهوم ظرفیت نظری بازاندیشی وحدت انسانی در جهان معاصر دارد و و خوانش جامعهشناختی امت واحده فراتر از تلقیهای اعتقادی سنتی است.
وی با اشاره به اینکه امت واحده به مثابه افق هستیشناختی و اجتماعی است، افزود: قرآن امت واحده را مقصد تاریخی جوامع توحیدی معرفی میکند. این مفهوم پیوندی عمیق میان توحید و نظم اجتماعی برقرار میسازد و امت در این معنا پیش از نهادهای سیاسی و قدرت معنا پیدا میکند.
میرسندسی با گذار تفسیری به خوانش تمدنی امت اظهار کرد: تفاسیر متاخر زمینه ارتقای مفهوم امت به سطح تمدنی فراهم کردهاند. امت در این خوانش پیوندی اخلاقی و اجتماعی میان جوامع است و این گذار مقدمه تحلیل جامعهشناختی امت واحده محسوب میشود.
وی بیان کرد: جهان اسلام امروز با تفرقههای هویتی و فرهنگی روبهرو است. امت واحده چارچوبی برای بازسازی هویت جمعی ارائه میدهد و این هویت بر اخلاق و عقلانیت توحیدی استوار است.
میرسندسی توحید را مبنای هستیشناختی وحدت در جامعه انسانی دانست و گفت: امت واحده بدون خدامحوری به انسجام واقعی نمیرسد. این لایه زیربنای سایر سطوح اجتماعی و تمدنی است.
وی با اشاره به لایه اجتماعی اخلاقی امت واحده گفت: ایمان در امت واحده صرف باور فردی تلقی نمیشود، عدالت عنصر پیونددهنده روابط اجتماعی در جامعه توحیدی است و اخلاق، نقش میانجی میان توحید و نظم اجتماعی دارد.
میرسندسی در پایان با اشاره به چالش معرفتی امت در عصر حاضر بیان کرد: گسست عقلانیت دینی مانع تحقق امت واحده شده است. قرائتهای انتزاعی و ایدئولوژیک تحقق امت را تضعیف کردهاند. بازسازی عقلانیت قرآنی شرط احیای امت تمدنی است.
یادآور میشود، هدف از برگزاری این همایش، علاوه بر تأملات نظری و گفتوگوهای معرفتی درباره مضامین کلان اجتماعی قرآن، بررسی مسائل و چالشهای مشترک جوامع اسلامی (نظیر دولت، عدالت و اخلاق) از منظر قرآنی و نگاه تمدنی است تا افقی روشنتر برای جهان اسلام فراهم شود.
یادآور میشود، نخستین همایش بینالمللی «امت-تمدن در قرآن» امروز پنجشنبه، ۲۵ دیماه با برگزاری چهار پنل تخصصی دیگر در نوبت صبح و مراسم اختتامیه در نوبت عصر بهکار خود پایان میدهد.
نظر شما